Cảnh báo nguy cơ cháy, nổ từ hoạt động hàn, cắt kim loại

Thực tế cho thấy, nhiều vụ cháy xảy ra do sự chủ quan, bất cẩn trong quá trình sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt. Trong đó, hoạt động hàn, cắt kim loại tại các cơ sở sản xuất, kinh doanh, công trình xây dựng, nhà dân... là một trong những nguy cơ cần đặc biệt lưu ý. Quá trình hàn, cắt thường phát sinh tia lửa, xỉ nóng với nhiệt độ rất cao. Những tia lửa này có thể bắn ra xa, rơi vào các vật liệu dễ cháy như giấy, bìa carton, vải, gỗ, nhựa, mút xốp, hóa chất, xăng dầu hoặc hàng hóa được tập kết tại khu vực sản xuất, từ đó gây cháy.

Điều nguy hiểm là đám cháy không phải lúc nào cũng bùng phát ngay tại thời điểm hàn, cắt. Xỉ nóng hoặc tia lửa có thể rơi vào những vị trí khuất, gây cháy âm ỉ trong một khoảng thời gian rồi mới phát triển thành đám cháy lớn. Nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời, hậu quả có thể rất nghiêm trọng, gây thiệt hại về người, tài sản và ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Nhằm chủ động phòng ngừa nguy cơ cháy, nổ từ hoạt động hàn, cắt kim loại, Công an tỉnh Ninh Bình khuyến cáo các cơ quan, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh, hộ kinh doanh và người dân tuyệt đối không chủ quan, xem nhẹ các yêu cầu về an toàn phòng cháy chữa cháy.

Trước khi tiến hành hàn, cắt, phải kiểm tra kỹ khu vực làm việc, xác định các yếu tố có nguy cơ phát sinh cháy, nổ; di chuyển các vật liệu dễ cháy ra khỏi khu vực hàn, cắt. Đối với những vật liệu không thể di chuyển phải có biện pháp che chắn phù hợp bằng vật liệu không cháy hoặc khó cháy để ngăn tia lửa, xỉ nóng tiếp xúc với vật liệu dễ cháy. Đồng thời, phải chuẩn bị đầy đủ phương tiện chữa cháy ban đầu và bố trí người có trách nhiệm giám sát trong suốt quá trình thực hiện.

Trong quá trình hàn, cắt, người thực hiện phải sử dụng thiết bị đúng quy định, bảo đảm an toàn đối với máy hàn, dây dẫn, bình khí và các thiết bị liên quan. Khu vực xung quanh phải được kiểm soát chặt chẽ, không để tia lửa hoặc xỉ nóng rơi xuống những nơi có vật liệu dễ cháy. Người được giao nhiệm vụ giám sát phải thường xuyên kiểm tra để kịp thời phát hiện và xử lý ngay khi có dấu hiệu cháy.

Đặc biệt, sau khi kết thúc công việc hàn, cắt, không được chủ quan cho rằng nguy cơ cháy đã chấm dứt. Cần kiểm tra kỹ toàn bộ khu vực, nhất là các khe, góc khuất, phía sau vách, trên trần, dưới sàn và những vị trí có khả năng tồn tại xỉ nóng hoặc tia lửa. Việc kiểm tra sau khi kết thúc công việc phải được thực hiện nghiêm túc nhằm phát hiện, xử lý kịp thời các điểm cháy âm ỉ, không để xảy ra cháy sau khi người lao động đã rời khỏi hiện trường.

Việc bảo đảm an toàn khi hàn, cắt kim loại không chỉ là yêu cầu về kỹ thuật mà còn là nghĩa vụ được pháp luật quy định cụ thể.

Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 29/11/2024, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2025, đã thay thế các quy định trước đây về phòng cháy, chữa cháy. Theo khoản 2 Điều 23 của Luật, cơ quan, tổ chức hoạt động trong phạm vi một cơ sở phải bảo đảm các điều kiện an toàn về phòng cháy; trong đó, điểm b khoản 2 Điều 23 yêu cầu phải “bảo đảm an toàn trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị, dụng cụ sinh lửa, sinh nhiệt, chất dễ cháy, nổ trong phạm vi quản lý”.

Quy định trên có ý nghĩa trực tiếp đối với hoạt động hàn, cắt kim loại, bởi đây là công việc có sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt và các thiết bị, dụng cụ sinh lửa, sinh nhiệt. Do đó, các cơ sở không được tùy tiện tổ chức hàn, cắt tại những khu vực chưa bảo đảm an toàn mà phải chủ động nhận diện nguy cơ, áp dụng các biện pháp phòng ngừa phù hợp và kiểm soát chặt chẽ trong suốt quá trình thực hiện.

Không chỉ quy định về trách nhiệm bảo đảm an toàn, pháp luật còn có chế tài cụ thể đối với những hành vi vi phạm. Theo điểm b khoản 2 Điều 11 Nghị định số 106/2025/NĐ-CP ngày 15/5/2025 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, hành vi “hàn, cắt kim loại mà không có biện pháp phòng cháy, chữa cháy theo quy định” bị phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 25.000.000 đồng.

Đặc biệt, khoản 3 Điều 11 Nghị định số 106/2025/NĐ-CP quy định trường hợp thực hiện các hành vi quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này mà để xảy ra cháy nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự thì bị phạt tiền gấp hai lần mức tiền phạt đối với hành vi vi phạm. Như vậy, nếu thực hiện việc hàn, cắt kim loại mà không có biện pháp phòng cháy, chữa cháy theo quy định và để xảy ra cháy, trường hợp chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, người vi phạm có thể bị phạt từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng.

Những quy định trên cho thấy việc bảo đảm an toàn trong quá trình hàn, cắt kim loại không phải là vấn đề mang tính khuyến cáo đơn thuần mà là yêu cầu được pháp luật quy định và gắn với trách nhiệm cụ thể. Trường hợp hành vi vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy gây hậu quả nghiêm trọng, người vi phạm còn có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 313 Bộ luật Hình sự năm 2015, được sửa đổi, bổ sung năm 2017 về tội vi phạm quy định về phòng cháy, chữa cháy. Tuy nhiên, việc có bị truy cứu trách nhiệm hình sự hay không phải căn cứ vào hành vi, hậu quả và các điều kiện cụ thể được pháp luật quy định, không phải mọi trường hợp xảy ra cháy đều mặc nhiên bị xử lý hình sự.

Phòng cháy, chữa cháy là trách nhiệm của mỗi cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh và mỗi người dân. Chấp hành nghiêm các quy định về phòng cháy, chữa cháy không chỉ nhằm tránh bị xử phạt mà quan trọng hơn là bảo vệ tính mạng, sức khỏe, tài sản và sự an toàn của cộng đồng.

Công an tỉnh Ninh Bình đề nghị các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh và người dân trên địa bàn nâng cao tinh thần cảnh giác, chủ động rà soát, khắc phục các nguy cơ cháy, nổ, đặc biệt là nguy cơ phát sinh từ hoạt động hàn, cắt kim loại; thực hiện đầy đủ các biện pháp bảo đảm an toàn trước, trong và sau khi thực hiện công việc. Tuyệt đối không hàn, cắt khi chưa bảo đảm các điều kiện an toàn về phòng cháy, chữa cháy.

Một tia lửa nhỏ nếu được kiểm soát sẽ không gây hậu quả; nhưng nếu chủ quan, bất cẩn, tia lửa ấy có thể trở thành nguyên nhân của một vụ cháy lớn. Chủ động phòng ngừa cháy, nổ từ những việc nhỏ nhất chính là cách thiết thực để bảo vệ tính mạng, tài sản và cuộc sống bình yên của mỗi gia đình, cơ quan, doanh nghiệp và toàn xã hội./.