Xét duyệt hồ sơ, danh sách đề nghị đặc xá: Rất nhân văn nhưng cũng phải rất chính xác

Đặc xá là sự khoan hồng đặc biệt của Nhà nước do Chủ tịch nước quyết định tha tù trước thời hạn cho người bị kết án phạt tù có thời hạn, tù chung thân nhân sự kiện trọng đại, ngày lễ lớn của đất nước hoặc trong trường hợp đặc biệt; khẳng định và thể hiện truyền thống nhân ái, bao dung của dân tộc Việt Nam, chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước ta đối với người bị kết án phạt tù đã ăn năn hối cải, tích cực học tập, lao động cải tạo tiến bộ, mong sớm được hưởng sự khoan hồng, trở thành người có ích cho gia đình và xã hội.

Thực hiện Quyết định của Chủ tịch nước về đặc xá năm 2025 (đợt 2) nhân dịp 80 năm Quốc khánh (2/9/2025) và Hướng dẫn của Hội đồng tư vấn đặc xá, trong thời gian qua, với tinh thần làm việc khẩn trương, nghiêm túc và trách nhiệm cao, các Tổ thẩm định liên ngành của Hội đồng tư vấn đặc xá và các tổ Chuyên viên giúp việc cho thành viên Hội đồng tư vấn đặc xá thuộc các ban, bộ, ngành (Bộ Công an, Tòa án nhân dân Tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, Văn phòng Chính phủ, Văn phòng Chủ tịch nước, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng...) đã tiến hành kiểm tra, thẩm định trên 10 nghìn hồ sơ đủ điều kiện đề nghị đặc xá của các trại giam, trại tạm giam thuộc Bộ Công an, Cơ quan thi hành án hình sự Công an cấp tỉnh và các trại giam do Bộ Quốc phòng quản lý.

Việc xét, đề nghị đặc xá cho những người đủ điều kiện được tiến hành theo quy trình hết sức chặt chẽ, công khai, dân chủ, khách quan, công bằng, minh bạch, đúng đối tượng, điều kiện theo quy định. Hồ sơ đề nghị đặc xá được kiểm tra, thẩm định qua nhiều cấp với sự tham gia của nhiều cơ quan ban, ngành chức năng và đặc biệt là sự giám sát của các tổ chức xã hội và Nhân dân.

Từ 2009 đến nay, Chủ tịch nước đã 11 lần ký quyết định đặc xá cho trên 104.000 phạm nhân có quá trình cải tạo, lao động học tập tốt trở về với gia đình, cộng đồng, làm công dân có ích cho xã hội. Hầu hết người được đặc xá trở về đã nhanh chóng tái hoà nhập cộng đồng, có cuộc sống ổn định và làm ăn lương thiện, nhiều người trong số họ đã trở thành doanh nhân thành đạt hoặc tích cực tham gia các hoạt động xã hội ở địa phương, tỉ lệ người được đặc xá tái phạm tội là rất thấp (đặc xá năm 2024, tính đến nay mới có 5 trong tổng số 3.765 người được đặc xá tái phạm tội, chiếm tỉ lệ 0,13%; đặc xá dịp 30/4/2025 (đợt 1) với số lượng lớn (hơn 8.055 người), tính đến nay mới có 4 người tái phạm tội, chiếm tỉ lệ 0,05%).

Kết quả trong các đợt đặc xá trước đây đã được Nhân dân trong nước đồng tình, ủng hộ, dư luận quốc tế đánh giá cao, điều đó tiếp tục khẳng định chủ trương, chính sách nhất quán của Đảng, Nhà nước và pháp luật trong việc thúc đẩy và bảo vệ quyền con người một cách công bằng, bình đẳng.

Để công tác đặc xá năm 2025 (đợt 2) đạt kết quả tốt, Bộ Công an cho rằng, các cấp, các ngành, các địa phương cần quan tâm đến công tác tái hòa nhập cộng đồng cho người được đặc xá trở về địa phương, tập trung đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy đảng, chính quyền địa phương, các tổ chức chính trị - xã hội, đoàn thể và quần chúng nhân dân, tránh kỳ thị, chung tay giúp người được đặc xá xoá bỏ mặc cảm tội lỗi.

Bên cạnh đó là làm tốt việc theo dõi, giáo dục, giúp đỡ, dạy nghề và tạo việc làm cho người được đặc xá trở về cộng đồng làm ăn lương thiện, hạn chế tái phạm tội và vi phạm pháp luật. Đối với những người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, khuyến khích, vận động các ngành, đoàn thể, tổ chức kinh tế - xã hội quan tâm giúp đỡ vay vốn để làm ăn nhằm ổn định cuộc sống, hoà nhập cộng đồng.

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nhấn mạnh, thực hiện chủ trương của Đảng và Nhà nước, năm nay chúng ta có 2 đợt đặc xá. Đợt 1 đã được triển khai thực hiện nhân dịp kỷ niệm 50 Giải phóng miền Nam thống nhất đất nước (30/4/1975 - 30/4/2025) và đợt này là đợt đặc xá thứ 2 nhân kỷ niệm 80 năm Quốc khánh (2/9).

Đợt đặc xá lần 1 đã được triển khai thực hiện rất tốt, tạo ra được khí thế trong cả nước và hiện nay, chúng ta đang triển khai đợt đặc xá lần thứ 2. Từ khi có Quyết định của Chủ tịch nước về đợt đặc xá lần thứ 2, các cơ quan chức năng đã rất tích cực, khẩn trương triển khai thực hiện các nhiệm vụ theo yêu cầu đặt ra, tiến hành rà soát từng trường hợp cụ thể và bản thân Phó Thủ tướng Thường trực, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đặc xá cũng đã nghe bộ phận Thường trực Hội đồng báo cáo 2 lần về kết quả, các nội dung công việc.

"Hôm nay chúng ta chính thức họp Hội đồng tư vấn đặc xá để xem xét, xét duyệt hồ sơ, danh sách đề nghị đặc xá năm 2025 (đợt 2). Thời gian còn lại từ nay đến ngày 2/9 không còn nhiều, trong khi khối lượng công việc còn lớn và sau khi có Quyết định đặc xá của Chủ tịch nước chúng ta còn phải chuẩn bị kế hoạch cho công bố đặc xá. Yêu cầu đặt ra về đặc xá là phải tạo ra được khí thế, khẳng định và thể hiện được truyền thống nhân đạo của dân tộc, chính sách khoan hồng của Đảng và Nhà nước đối với người bị kết án phạt tù, rất nhân văn nhưng cũng phải rất chính xác", Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình nêu yêu cầu.

Sau cuộc họp ngày hôm nay, Hội đồng tư vấn đặc xá sẽ tổng hợp, trình Chủ tịch nước danh sách phạm nhân đủ điều kiện được đặc xá để xem xét, quyết định. Theo hồ sơ được xem xét xét duyệt, dự kiến đây sẽ là đợt đặc xá có số lượng người được đặc xá lớn nhất từ trước tới nay.