Đổi mới mạnh mẽ công tác nghiên cứu khoa học Cảnh sát theo hướng hiện đại, gắn chặt với thực tiễn công tác

Dự Hội thảo có đại diện Công an các đơn vị, địa phương; các Học viện, trường Công an nhân dân; đại diện các cơ quan thuộc các bộ, ban, ngành Trung ương; các nhà khoa học và cán bộ thực tiễn...

Phát biểu đề dẫn Hội thảo, Đại tá Hoàng Anh Tuấn, Phó Giám đốc Học viện Cảnh sát nhân dân nhấn mạnh: Trong bối cảnh khoa học - công nghệ phát triển mạnh mẽ, đặc biệt dưới tác động của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, hoạt động nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực Cảnh sát thời gian qua đã có những chuyển biến bước đầu theo hướng tiếp cận công nghệ hiện đại, gắn với yêu cầu thực tiễn công tác bảo đảm an ninh, trật tự. Nội dung nghiên cứu từng bước dịch chuyển từ các vấn đề nghiệp vụ truyền thống sang nghiên cứu ứng dụng công nghệ số trong giám sát, điều tra, quản lý xã hội và phòng, chống tội phạm. 

Một trong những hướng nghiên cứu nổi bật là phát triển các mô hình phân tích, dự báo tình hình tội phạm trên nền tảng dữ liệu lớn (Big Data) và trí tuệ nhân tạo (AI). Đây là hướng nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng lực lượng Cảnh sát hiện đại, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số quốc gia và định hướng hiện đại hóa lực lượng Công an nhân dân theo tinh thần Nghị quyết số 12 của Bộ Chính trị. Các hướng nghiên cứu này góp phần cung cấp luận cứ khoa học phục vụ xây dựng, hoàn thiện chính sách, pháp luật, đồng thời hỗ trợ trực tiếp hoạt động nghiệp vụ của lực lượng Cảnh sát trong bối cảnh không gian số.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực Cảnh sát vẫn còn bộc lộ một số hạn chế, bất cập. Hệ thống pháp luật, công cụ kỹ thuật nghiệp vụ và phương thức tổ chức hoạt động của lực lượng Cảnh sát ở một số lĩnh vực còn chưa theo kịp sự biến đổi nhanh chóng của thực tiễn. Một số đề tài nghiên cứu chưa thực sự bám sát yêu cầu thực tiễn, tính ứng dụng chưa cao; việc gắn kết giữa nghiên cứu khoa học với hoạt động nghiệp vụ còn chưa chặt chẽ...

Trong khi đó, tình hình tội phạm và vi phạm pháp luật đang có những diễn biến phức tạp, với sự xuất hiện của nhiều loại tội phạm mới, đặc biệt là tội phạm sử dụng công nghệ cao, tội phạm xuyên quốc gia; yêu cầu bảo đảm an ninh, trật tự trong điều kiện hội nhập quốc tế và chuyển đổi số ngày càng đặt ra những đòi hỏi cao hơn đối với công tác nghiên cứu khoa học Cảnh sát.

Hội thảo được tổ chức nhằm tạo ra diễn đàn khoa học quan trọng để các nhà quản lý, các nhà khoa học và đại biểu trao đổi, thảo luận, làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn đặt ra đối với hoạt động nghiên cứu khoa học trong lĩnh vực Cảnh sát. Trên cơ sở đó đề xuất các định hướng, giải pháp nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả nghiên cứu khoa học, đáp ứng yêu cầu công tác bảo đảm an ninh, trật tự và xây dựng lực lượng Công an nhân dân chính quy, tinh nhuệ, hiện đại trong tình hình mới.

Hội thảo đã nhận được nhiều ý kiến tham luận cùng hơn 80 bài báo cáo khoa học của các chuyên gia, nhà khoa học và cán bộ thực tiễn.

Qua thảo luận, Hội thảo đã thống nhất nhận định bối cảnh an ninh, trật tự hiện nay đang biến đổi nhanh, sâu sắc dưới tác động của toàn cầu hóa, chuyển đổi số và sự phát triển mạnh mẽ của khoa học – công nghệ. Tội phạm không chỉ gia tăng về số lượng mà còn biến đổi về phương thức, thủ đoạn và phạm vi hoạt động. Đáng chú ý, ranh giới giữa tội phạm truyền thống và phi truyền thống dần bị xóa nhòa, nhiều hành vi vi phạm có sự đan xen giữa yếu tố công nghệ, tài chính, xã hội, đặt ra thách thức mới đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự.

Các ý kiến tại Hội thảo đều nhấn mạnh yêu cầu cấp thiết phải đổi mới mạnh mẽ công tác nghiên cứu khoa học Cảnh sát theo hướng hiện đại, dựa trên dữ liệu, chuyển từ tư duy “tổng kết – mô tả” sang “phân tích – dự báo – kiến tạo giải pháp”, gắn chặt với thực tiễn công tác. Đồng thời, cần tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, mô hình hóa nhằm nâng cao năng lực dự báo và phát hiện sớm xu hướng tội phạm. Đặc biệt, phải hình thành tư duy nghiên cứu chủ động, đi trước một bước, bảo đảm yêu cầu “không bị động, không đi sau tội phạm", qua đó khẳng định vai trò dẫn dắt của khoa học Cảnh sát trong tình hình mới.

Nhiều tham luận cũng đã chỉ ra những hạn chế, khoảng trống trong hệ thống pháp luật hiện hành đối với hoạt động nghiên cứu, ứng dụng và chuyển giao khoa học, công nghệ trong lực lượng Công an nhân dân, nhất là trong lĩnh vực Cảnh sát. Trên cơ sở đó, các đại biểu đề xuất hoàn thiện hành lang pháp lý theo hướng đồng bộ, hiện đại và sát thực tiễn. 

Các ý kiến cũng đề xuất cần từng bước xây dựng các “hệ sinh thái số” trong phòng, chống tội phạm, bảo đảm kết nối, liên thông dữ liệu giữa các đơn vị, lĩnh vực; phát triển các mô hình quản lý hiện đại theo hướng số hóa, minh bạch, hiệu quả và phục vụ tốt hơn người dân, doanh nghiệp. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ cần gắn với bảo đảm an ninh, an toàn dữ liệu, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đây là điều kiện quan trọng để chuyển đổi số trong lực lượng Công an nhân dân đi vào thực chất, phát huy hiệu quả bền vững trong tình hình mới.

Nhiều tham luận tại Hội thảo đã đi sâu phân tích thực trạng, chỉ ra những khó khăn, vướng mắc và đề xuất nhiều giải pháp cụ thể, thiết thực trong các lĩnh vực trọng tâm như phòng, chống tội phạm ma túy, tội phạm môi trường, tội phạm công nghệ cao, quản lý hành chính về trật tự xã hội, hoạt động điều tra ở cơ sở, kỹ thuật hình sự... Qua đó đề ra yêu cầu phải gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu khoa học với thực tiễn công tác chiến đấu của lực lượng Công an nhân dân; bảo đảm các nhiệm vụ nghiên cứu xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và hướng tới giải quyết các vấn đề thực tiễn đặt ra. 

Hội thảo cũng thống nhất nhấn mạnh, con người là yếu tố trung tâm, quyết định chất lượng và hiệu quả của hoạt động nghiên cứu khoa học Cảnh sát. Vì vậy, cần tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ nghiên cứu có trình độ chuyên môn cao, tư duy khoa học hiện đại, am hiểu thực tiễn và có khả năng làm chủ, khai thác các công nghệ mới. Chú trọng đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghiên cứu liên ngành, năng lực phân tích dữ liệu, dự báo chiến lược, đáp ứng yêu cầu trong bối cảnh chuyển đổi số. Đồng thời, cần mở rộng hợp tác quốc tế trong nghiên cứu khoa học Cảnh sát theo hướng chủ động, có chọn lọc; tăng cường trao đổi học thuật, tiếp thu kinh nghiệm, công nghệ tiên tiến của các quốc gia, qua đó nâng cao năng lực nghiên cứu...

Phát biểu tổng kết Hội thảo, Trung tướng Trần Minh Hưởng khẳng định: Các tham luận và ý kiến tại Hội thảo đã cung cấp một hệ thống luận cứ khoa học toàn diện, sâu sắc, có giá trị lý luận và thực tiễn cao. Đây là nguồn tư liệu quý báu để phục vụ công tác nghiên cứu, tham mưu và định hướng phát triển khoa học Cảnh sát trong thời gian tới.

Thay mặt Ban Tổ chức, Trung tướng Trần Minh Hưởng trân trọng ghi nhận, đánh giá cao và xin tiếp thu đầy đủ các ý kiến tâm huyết, trách nhiệm của các đại biểu. Học viện Cảnh sát nhân dân sẽ chủ trì, phối hợp với các đơn vị liên quan khẩn trương tổng hợp, hệ thống hóa, hoàn thiện báo cáo tổng luận Hội thảo; chắt lọc các luận cứ khoa học, đề xuất, kiến nghị có giá trị để tham mưu với lãnh đạo Bộ Công an trong việc hoạch định chủ trương, chính sách về phát triển khoa học Cảnh sát.